Easy Disk Checker: schijven, ssd’s en USB-sticks doorlichten
S.M.A.R.T. uitlezen, het oppervlak scannen, een USB-stick met vervalste capaciteit ontmaskeren, een image maken en een verloren partitietabel herstellen, met één draagbaar programma.
Een schijf die trager wordt, een online gekochte USB-stick met een verdacht mooie capaciteit, een geheugenkaart die niet meer wordt gekoppeld: in alle drie de gevallen is de eerste vraag dezelfde. Faalt de drager op hardwareniveau, of alleen op logisch niveau? Easy Disk Checker beantwoordt die vraag zonder iets te installeren: één draagbaar programma dat op sectorniveau werkt en niet op het niveau van het bestandssysteem.
Het hulpprogramma is gratis, draait op Windows 10 64 bit en recenter, maakt geen registersleutel aan en installeert geen stuurprogramma. Alle nodige bibliotheken zitten in het EXE-bestand. Het heeft wel beheerdersrechten nodig: de rechtstreekse toegang tot de hardware hangt daarvan af. Voor dit artikel is versie 5.7.2 gebruikt.
Verschillende functies uit dit artikel schrijven naar de drager: de partitietabel opnieuw instellen, volledig schrijven, een image wegschrijven, klonen. Ze vernietigen gegevens onherroepelijk. Maak op een drager die nog iets bruikbaars bevat altijd eerst een image en werk daarna op de kopie.
Het hulpprogramma installeren en starten
Er zijn twee officiële bronnen: de site van de uitgever en de Microsoft Store. De versie uit de Store wordt bijgewerkt zoals elke Windows-toepassing; het ZIP-archief pakt u uit waar u wilt, ook op een noodstick. Bij het starten kijkt het programma of er een update is en biedt het aan die te downloaden.
De interface bestaat in het Frans, het Engels en andere talen; standaard volgt ze de regionale instellingen van Windows en u wijzigt ze meteen via de taalknop rechtsboven. Het lichte of donkere thema kiest u op dezelfde manier.
De eerste knop bevraagt de fysieke schijven en doorzoekt tegelijk opnieuw de controllers. Zo verschijnt een drager die tijdens het gebruik is aangesloten, zonder de toepassing te herstarten. Voor elke regel toont de lijst het model, het serienummer, de firmwareversie, de grootte in gigabyte, het aantal LBA-sectoren, de stationsletter en het bestandssysteem dat Windows herkent.
Als een schijf is geselecteerd, verschijnt haar logische structuur in het onderste paneel. Kan sector nul niet worden gelezen, dan meldt een informatievenster dat onmiddellijk: vaak is dat de eerste ernstige aanwijzing van een hardwareprobleem.
Een schijf, een ssd of een stick doorlichten
De knop De schijf controleren opent de snelle controle. Wat de drager ook is, het programma haalt de identiteitsgegevens op, de logische en fysieke sectorgrootte en het toegankelijke volume, en gaat daarna na of het lezen werkt aan het begin, in het midden en aan het einde van de drager.
Afhankelijk van het type hardware gaat het rapport verder:
- Interne harde schijven: toerental, volledige uitlezing van de S.M.A.R.T.-parameters met aparte weergave van slechte blokken en temperatuur, opsporing van een ATA-wachtwoord en van een HPA-zone die een deel van het volume zou verbergen.
- Harde schijven van Seagate: uitlezing van de FARM-logboeken, gedetailleerder dan de klassieke S.M.A.R.T.
- Externe USB-schijven: identificatie van het werkelijke interne model en opsporing van ondersteuning voor TRIM en van SMR-technologie.
- SATA-ssd’s: dezelfde gegevens als bij een harde schijf, behalve het toerental.
- NVMe-ssd’s: daarnaast de toestand van de Opal-versleuteling.
Vanuit dit venster worden twee uitgebreide tests aangeboden. De eerste is een leesbenchmark, de tweede een volledige lezing van het oppervlak.
De oppervlaktescan is de meest sprekende meting. Elk gelezen blok krijgt een kleur volgens de toegangstijd: onder 50 ms, onder 500 ms, onder 1,5 s, boven 1,5 s, of met fout. Een gezonde schijf geeft een gelijkmatig raster. Losse oranje blokken wijzen op sectoren die meerdere leespogingen vragen; rode of blauwe blokken die op dezelfde plaats samentroepen, verraden een beschadigde zone. Reken bij een schijf van 8 TB op meerdere uren.
Het bijzondere geval van USB-sticks en geheugenkaarten
Bij een verwisselbare drager leest het hulpprogramma het paar VID/PID, vergelijkt dat met zijn interne databank van microcontrollers en bevraagt daarna het geheugen met een eigen opdracht om het NAND ID te verkrijgen. Het resultaat: zowel de fabrikant van de controller als die van het geheugen verschijnt, terwijl geen van beide in de Windows-verkenner te zien is.
De vervalsingstest verdient een aparte vermelding. Veel online verkochte sticks kondigen een capaciteit aan die ver boven het werkelijk aanwezige geheugen ligt: de firmware liegt tegen het systeem, de eerste gekopieerde bestanden lijken in orde en de volgende overschrijven stilzwijgend de vorige. De test schrijft patronen over de volledige aangekondigde capaciteit, leest ze terug en vergelijkt; het verschil valt meteen op. Een stick van 512 GB voor enkele euro’s heeft zelden meer dan 16 echte GB.
De meeste USB-sticks en geheugenkaarten publiceren geen enkel S.M.A.R.T.-kenmerk. Ook geven sommige USB-SATA-bruggen de ATA-opdrachten niet door: een externe schijf verschijnt dan zonder haar kenmerken. Sluit ze voor een volledige diagnose rechtstreeks op een SATA-poort aan.
Herstellen wat te herstellen valt
Twee functies pakken gebreken aan die software kan verhelpen. Geen van beide wekt een mechanisch dode schijf weer tot leven.
Het opnieuw instellen van de partitietabel roept u op via het contextmenu van de schijf, met een rechtermuisklik in het hoofdvenster. Het zet de tabel geforceerd op nul; op een hardwarematig gezonde drager lost dat zuiver logische problemen op, ook die welke verhinderen dat Windows de drager opnieuw formatteert.
Het volledig schrijven is beschikbaar na de snelle controle. Het schrijft blok na blok over het hele oppervlak, wat het interne mechanisme voor het vervangen van slechte sectoren in werking zet als de firmware van de drager daarin voorziet. Die bewerking is meteen ook een veilige wissing: alle gegevens verdwijnen definitief.
Een image maken, schrijven, klonen
De knop Schijfimage bundelt de vier back-upbewerkingen.
- Een image maken: sector per sector lezen van een schijf of een volume naar een
.bin-bestand, waarbij de eerste sector van het bestand overeenkomt met de eerste sector van de bron. De formaten.vhden.vhdxzijn er ook, met dynamische compressie en native koppeling in Windows. Bij een leesfout kiest u of u stopt dan wel doorgaat en de onleesbare sectoren met nullen opvult. - Een image schrijven: een bestand
.bin,.vhdof.vhdxterugzetten op een schijf. De grootte wordt voor het schrijven gecontroleerd; er verschijnt een waarschuwing als het doel kleiner is dan de image. - De schijf klonen: rechtstreekse kopie van sector naar sector en blok naar blok, van de ene drager naar de andere.
- Een image openen: de inhoud van een imagebestand doorbladeren en bestanden eruit halen zonder het in het systeem te koppelen.
Die kopie sector per sector is bijzonder nuttig voor elke herstelpoging: ze bevriest de toestand van de drager zolang die nog werkt, ook om de opstartstick van een aangepaste installatie te klonen.
Partities terugvinden en gegevens lezen
Is de partitietabel verdwenen, dan doorzoekt de analyse de drager naar MBR- of GPT-records en toont ze de teruggevonden partities. U vinkt aan welke u wilt herstellen en kiest daarna het type tabel: MBR voor sticks en schijven onder 2 TB, GPT voor ssd’s, grotere volumes en UEFI-machines.
Bestanden lezen vergt geen koppeling. Op een herkende partitie opent het contextmenu een doorzoekbare structuur, zowel vanaf de schijf als vanuit een imagebestand, met opslag van de gekozen bestanden en mappen naar een andere drager. De leesbare bestandssystemen bestrijken de drie families:
- Windows: FAT-16, FAT-32, exFAT, NTFS;
- Linux: Ext2, Ext3, Ext4, Btrfs, XFS;
- macOS: HFS+, APFS.
De ondersteuning van Btrfs en Ext4 maakt het programma ver buiten de Windows-pc bruikbaar: een schijf uit een NAS of een Linux-server leest u rechtstreeks uit, zonder de oorspronkelijke machine op te bouwen.
Aanvullende functies
De hex-editor opent u met een rechtermuisklik op een schijf of een partitie. Hij toont en wijzigt de inhoud van de sectoren, met de coderingen ASCII, UTF-8 en Windows-1251. Het is het laatste redmiddel: een handmatige correctie in een opstartsector gaat om één byte, en een fout valt niet recht te zetten.
Het beheer van de opslagruimten van Microsoft herkent zowel de pool als de leden ervan, aangeduid als Msft Space Device. Een pool die onbruikbaar is geworden, maakt u vrij door de partitietabel van de leden via het contextmenu op nul te zetten: de schijven worden dan weer gewone dragers.
Wat het programma biedt, en waar het ophoudt
Sterke punten
- Eén draagbaar programma, zonder installatie en zonder sporen in het register.
- Eenvormige diagnose van harde schijven, SATA- en NVMe-ssd’s, USB-sticks en geheugenkaarten.
- Test op vervalste capaciteit, zeldzaam bij gratis hulpprogramma’s.
- Images maken, klonen en images lezen in dezelfde interface.
- Lezen van Linux- en macOS-bestandssystemen vanuit Windows.
Beperkingen
- Minstens Windows 10 64 bit, met verplichte beheerdersrechten.
- Geen versie voor Linux of macOS.
- Verschillende functies vernietigen gegevens definitief: verwarring kost veel.
- Een USB-SATA-brug kan S.M.A.R.T. verbergen en de diagnose vertekenen.
- Bij een drager met onvervangbare gegevens die tekenen van mechanisch falen vertoont, vervangt geen enkele software een labo.
Voor dagelijks gebruik — de toestand van een schijf nakijken voor hergebruik, een online gekochte stick controleren, een drager imagen voor u eraan werkt, een per ongeluk gewiste partitie terugvinden — dekt het programma het wezenlijke met een leesbare interface. Precies wat men van een noodhulpprogramma verwacht: klaarstaan op een stick, niets installeren en duidelijk zeggen wat het ziet.
Discussie
Reacties
Nog geen reacties. U kunt de discussie openen met een vraag of uw eigen ervaring.
Aanmelden houdt de gesprekken vrij van spam en voorkomt dat uw e-mailadres wordt gepubliceerd.
Aanmelden om te reageren →