Geopolitieke dreigingen
Cyberdreigingen gelinkt aan Rusland: de risico's voor België begrijpen
Achter de uitdrukking ‘Russische cyberdreiging’ schuilen hacktivisten, criminelen en spionageoperaties. Ze van elkaar onderscheiden helpt om een proportionele respons voor te bereiden.
Jeremy Kraft · 6 min leestijd
In dit artikel
Een openbare website die een uur onbereikbaar is, een medewerker die een zeer geloofwaardig vals document ontvangt, een discrete toegang die maandenlang in het netwerk van een leverancier blijft bestaan: zulke incidenten worden vaak samengebracht onder het etiket ‘Russische cyberdreiging’. De term is handig, maar hij vermengt actoren, doelen en ernstniveaus die sterk van elkaar verschillen.
Om het risico in België te begrijpen, moet je eerst scheiden wat lawaai wil maken van wat onopgemerkt wil blijven.
Drie realiteiten achter één uitdrukking
De eerste categorie omvat pro-Russische hacktivistische collectieven. Ze eisen DDoS-aanvallen op, publiceren lijsten met doelwitten en zoeken een onmiddellijk politiek effect. Hun succes wordt vooral gemeten in schermafbeeldingen, media-aandacht en een gevoel van verstoring.
De tweede categorie is crimineel. Die groepen zijn uit op geld: ransomware, afpersing, diefstal van inloggegevens, betalingsfraude of de doorverkoop van toegangen. Ze kunnen vanuit de Russischtalige wereld opereren zonder dagelijks door een staatsdienst te worden aangestuurd. Hun belangen vallen soms samen met die van een staat, maar de toeschrijving blijft delicaat.
De derde categorie bundelt operaties die verbonden zijn met inlichtingendiensten of door een staat gesteunde groepen. Ze mikken op duurzame toegang, het verzamelen van informatie en het voorbereiden van capaciteiten die later kunnen worden ingezet. Ze zijn minder zichtbaar dan een DDoS-aanval en mogelijk veel ernstiger.
Dat onderscheid voorkomt twee fouten: alle operaties minimaliseren omdat een DDoS-campagne snel werd opgevangen, of elke storing voorstellen als een strategische aanval.
Waarom België bijzonder blootgesteld is
België wordt niet alleen geviseerd om zijn eigen instellingen. Brussel huisvest de Europese instellingen, de NAVO, diplomatieke vertegenwoordigingen, beroepsfederaties en talrijke organisaties die werken rond energie, defensie, sancties of steun aan Oekraïne.
Een aanvaller kan dus interesse hebben in een kleine Belgische organisatie, niet om wat ze zelf bezit, maar omdat ze een dienst levert, apparatuur onderhoudt of documenten deelt met een gevoeligere organisatie. De IT-dienstverlener, het adviesbureau, de sectorfederatie en de logistieke onderaannemer maken deel uit van hetzelfde aanvalsoppervlak.
De campagnes die in 2025 werden waargenomen, illustreren die diversiteit. Het CCB registreerde vijf gecoördineerde golven van pro-Russische DDoS-aanvallen, vaak afgestemd op de geopolitieke actualiteit. De impact bleef doorgaans beperkt dankzij de voorbereiding van organisaties, de internetproviders en de ‘Red Button’-procedure. Tegelijk bleven door staten gesteunde activiteiten op zoek naar langdurige toegang door gekende kwetsbaarheden, gestolen inloggegevens en blootgestelde apparatuur uit te buiten.
DDoS: veel zichtbaarheid, een vooral politiek doel
Een DDoS-aanval bestaat erin een dienst te overspoelen met zoveel verkeer dat hij het niet meer kan verwerken. Voor het publiek is het resultaat eenvoudig: de website of app reageert niet meer.
Die campagnes worden vaak aangekondigd. Publiciteit maakt deel uit van de operatie: ze laat de groep succes opeisen, ook wanneer de onderbreking kort is of alleen een bijkomstige pagina treft. Elke claim zonder kritische afstand doorgeven, kan het beoogde effect dan versterken.
Dat betekent niet dat je DDoS moet negeren. Een portaal dat op het verkeerde moment onbereikbaar is, kan een procedure, een crisiscommunicatie of een essentiële dienst blokkeren. Het juiste antwoord combineert technische bescherming vooraf, een contactpersoon die klaarstaat bij de hostingprovider, een minimale versie van de dienst en feitelijke communicatie die de aanvaller niet machtiger maakt dan hij is.
Spionage begint vaak met een banale kwetsbaarheid
De gevaarlijkste operaties gebruiken niet noodzakelijk een onbekende techniek. Ze profiteren vaak van een niet-toegepaste patch op een vpn, netwerkapparatuur, een samenwerkingsplatform of een e-mailgateway. Ze kunnen ook beginnen met een wachtwoord dat al gecompromitteerd was.
De verfijning zit elders: het geduldig kiezen van het doelwit, kennis van de organisatie, discretie na het binnendringen en het vermogen om vertrouwensrelaties uit te buiten. Eenmaal binnen zoekt de aanvaller naar beheerdersaccounts, werkdocumenten, back-ups en verbindingen met partners.
Tools voor artificiële intelligentie maken verkenning en social engineering sneller. Ze helpen openbare informatie samen te vatten, berichten in de taal van het doelwit op te stellen of een scenario aan te passen. Ze hebben de basis niet vervangen: een gekende kwetsbaarheid, een slecht beveiligde account en een te ruime toegang voor een leverancier blijven de meest lonende deuren.
Toeschrijving is geen communicatieoefening
Een buitenlands IP-adres, software die al met een groep in verband werd gebracht of een claim op Telegram volstaat niet. Onschuldige machines dienen als relais, tools worden gekopieerd en sommige actoren bootsen bewust de methoden van anderen na.
Publieke toeschrijving combineert technische sporen, inlichtingen, chronologie, infrastructuur en operationele context. Ze kan tijd vragen. Een getroffen organisatie hoeft echter niet op die conclusie te wachten om te handelen: de getroffen systemen isoleren, bewijs bewaren, toegang intrekken en de bevoegde autoriteiten inlichten blijven nodig, wie de dader ook is.
Voorbereiding op maat van de organisatie
Voor een kleine organisatie is de prioriteit niet een complex platform voor dreigingsinformatie aan te schaffen. Je moet weten welke diensten op het internet zijn blootgesteld, wie ze onderhoudt en wanneer ze voor het laatst werden gepatcht. Accounts voor e-mail, beheer en toegang op afstand moeten phishingbestendige authenticatie gebruiken.
Voor een grotere organisatie komen daar segmentatie, monitoring van ongebruikelijke toegang, beheer van leveranciersaccounts en een geteste responscapaciteit bij. Logs moeten lang genoeg worden bewaard: een discrete spion kan veel langer dan enkele dagen aanwezig blijven.
In beide gevallen zijn drie vragen nuttig:
1. Als onze openbare website uitvalt, welke minimale dienst blijft dan beschikbaar?
2. Als een leverancier gecompromitteerd is, hoever reikt zijn account dan bij ons?
3. Als we vandaag een toegang ontdekken die zes maanden oud is, hebben we dan nog de logs om die te begrijpen?
Communiceren zonder de vijandige operatie te dienen
Bij een opgeëiste aanval moet de communicatie een onderscheid maken tussen onbeschikbaarheid, inbraak en datalek. Een onbereikbare website bewijst niet dat het interne netwerk gecompromitteerd is. Omgekeerd garandeert een dienst die normaal werkt niet dat er geen spionage is.
Zeggen wat bevestigd is, wat niet en wat gebruikers moeten doen, beschermt beter dan alarmerende formuleringen. Die discipline vermindert desinformatie en helpt technische teams werken zonder onnodige druk.
Een respons die noodzakelijk Europees is
Toeleveringsketens, hostingproviders en groepen aanvallers overschrijden grenzen. Het delen van indicatoren, oefeningen tussen CSIRT's, gemeenschappelijke procedures en de bescherming van strategische leveranciers zijn dus even belangrijk als de maatregelen binnen één organisatie.
De positie van Brussel geeft België een bijzondere verantwoordelijkheid: nationale signalen verbinden met de Europese mechanismen en Europese lessen omzetten in concrete middelen voor lokale actoren.
Officiële bronnen
Redactionele informatie
- Redactie
- Jeremy Kraft
- Laatst gecontroleerd
- Methode
- Openbare bronnen, redactionele controle en evenredig advies.
Discussie
Reacties
Nog geen reacties. U kunt de discussie openen met een vraag of uw eigen ervaring.